New Page 1
امام رضا (ع) و
تربيت فرزند
(قسمت دوم)
از ويژگيهاى ديـن اسلام تاءكيد بر پرورش همه ابعاد زنـدگـى انسان است. هر
چنـد در تربيت اسلامـى پرورش ابعاد معنـوى هدف اصلـى و نهايـى است; اما دستيابى به
آن هدف بزرگ در پرتـو داشتـن جسمى سالـم و روانى با نشاط امكان پذير است. در سيره
تربيتـى امام رضا(ع), علاوه بر تاءكيـد بر ساير ابعاد, به رعايت بهداشت, تغذيه
سالـم و نيز عوامل غير مادى موثر در سلامتى مانند صدقه و عقيقه تـوجه خاص شده است.
آن حضرت, در بخشى از مطالبى كه براى ماءمون نوشت, چنيـن نگاشت: عقيقه كردن براى پسر
و دختر, نامگذارى, تراشيدن مـوهاى سر نوزاد در روز هفتـم و معادل وزن مـوهـا طلا
يـا نقـره صـدقه دادن لازم است.
New Page 1
(قسمت دوم)
ج) مراقبتهاى ايام باردارى
بعد از انعقـاد نطفه
مـراقبتهاى ايام بـاردارى بسيار مهم و ضـرورى است. تـوجه به وضعيت روانى
همسر, گستراندن بستر آرامـش در منزل و خارج آن و نيز تغذيه مناسب و سالم از
ضـرورتهاى ايـن دوره است. علاوه بـر غذاى سالـم و مقـوى, استفاده از برخى ميوه ها و
خـوراكيها مى تـواند در آينده كودك و شخصيت و صفاتـش موثر باشد, بديـن جهت,
معصـومان عليهم السلام بهره گيرى از برخى خـوردنيها در ايام باردارى توصيه كرده
اند. محمد بـن سنان از امام رضا(ع) نقل كرده است كه آن حضرت فرمود:
(همسـران باردارتان را كنـدر دهيـد; اگـر حمل
آنها پسـر باشـد, پاكيزه قلب و دانشمنـد و شجاع خواهـد شد و اگر دختر باشـد, خـوش
اخلاق و زيبا مـى شـود و نزد شـوهرش منزلت مـى يابد.)
ناگفته پيداست كه ايـن نـوع خـوراكيها علت تامه پديد آمـدن ايـن صفـات نيست و عوامل
ديگـر هـم مـوثـر است.
2 ـ اولين گام بعد از تـولد,
كـودك قدم به جهانى نـو مـى گذارد. در اوليـن گام بايد آواى تـوحيد را در
گوش نوزاد زمزمه كرد, فضاى هستى اش را از نسيـم خـوش توحيد و بندگـى عطرآگين ساخت و
با افشانـدن بذر تـوحيـد سرزميـن وجـودش را از لاله هاى زيباى ذكر الهى سرشار كرد.
امام رضا(ع) فرمـود هنگام تـولـد فرزنـد در گـوش راست او اذان و در گـوش چپـش
اقـامه بگـوييد.
3 ـ نـامگذارى
هـر واژه اى حكـايت از معنـايـى مـى كنـد. زيبايـى و ركيك بـودن واژه ها
بستگـى مستقيـم به معناى آنها دارد. گرچه معنا امرى اعتبارى است و در نامگذارى
چندان مـورد تـوجه نيست; ولى هنگام به كار بردن آنها معانى ناخـودآگاه تداعى مى
شـود. نام نيكـو مايه سربلندى و افتخار و نام زشت باعث سـرشكستگـى و احيانا احساس
حقارت است. زيرا نام تا پايان عمر با انسان همراه است و فـرد همواره با آثار خـوب و
بـدش مـواجه است. ائمه طاهريـن عليهم السلام هم خود نامهاى نيكو براى فرزندانشان بر
مى گزيدند و هـم ديگران را بـديـن امر سفارش مـى كردند. امام هشتـم شيعيان نام
نيكـوى محمـد را بر فرزنـد دلبندش نهاد و از تاءثير اين نام نيكـو چنيـن پرده
برداشت:
(خانه اى كه در آن نام محمـد باشـد,
روز و شبشان را با خيـر و نيكـى به پايان مـى رساننـد.)
4 ـ مراقبت از كودك
نوزاد انسان گلـى نـو رسيده است كه بتدريج به رشد و شكـوفايـى مى رسد. به
ثمر نشستـن گل به مراقبت دائمـى باغبان نياز دارد. والديـن, بـويژه مادر, باغبانان
دلسـوز زندگـى اند و گلهاى معطر زنـدگيشان به مراقبت همه جانبه آنان نياز دارد.
مراقبت از سلامت جسمانـى, تغذيه مناسب, تاءميـن آرامـش و سلامت روانى و تاءميـن
نيازهاى عاطفى نوزاد در رشد جسمانى, عاطفـى و تكامل معنـوىاش تـاءثيـر بسزا دارد.
به ويژه در نخستيـن روزهاى زنـدگـى كه نـوزاد, به خـاطـر بيگانگـى با محيط جـديد و
ضعف و ناتوانـى, به مراقبت و تـوجه افزونتر نيازمند است. حكيمه خـواهـر امـام
رضـا(ع) گفته است:
وقتـى زمـان وضع حمل خيزران, مـادر حضـرت جـواد(ع), رسيـد, حضـرت رضـا(ع) مرا صدا
زد و فرمـود: هنگام وضع حمل, پيـش او حاضر باش و همراه او و قابله درون اتاق بـرو.
آنگاه حضـرت چـراغى در اتاق گذاشت و در آن را بست. هنگام وضع حمل خيزران چراغ
خامـوش شد و او ناراحت گرديد. در ايـن وضيعت بـوديـم كه حضرت جـواد(ع) به دنيا آمد
در حالى كه بر روى او چيز نازكى مانند پارچه بـود, نورش تمـام اتـاق را روشـن كـرد
و مـا به آن نگـاه مـى كـرديـم.
آنگاه او را در آغوش گرفتـم و آن پرده را از او جدا كردم. در ايـن هنگام امام
رضا(ع) آمـد, در اتاق را باز كـرد, جـواد(ع) را گرفت, در گهواره گذاشت و به مـن
فـرمـود:
(يـا حكيمه الزمـى مهده); حكيمه مـراقب گهواره اش بـاش ...
5 ـ كـودك و سلامتـى
از ويژگيهاى ديـن اسلام تاءكيد بر پرورش همه ابعاد زنـدگـى انسان است. هر
چنـد در تربيت اسلامـى پرورش ابعاد معنـوى هدف اصلـى و نهايـى است; اما دستيابى به
آن هدف بزرگ در پرتـو داشتـن جسمى سالـم و روانى با نشاط امكان پذير است. در سيره
تربيتـى امام رضا(ع), علاوه بر تاءكيـد بر ساير ابعاد, به رعايت بهداشت, تغذيه
سالـم و نيز عوامل غير مادى موثر در سلامتى مانند صدقه و عقيقه تـوجه خاص شده است.
آن حضرت, در بخشى از مطالبى كه براى ماءمون نوشت, چنيـن نگاشت: عقيقه كردن براى پسر
و دختر, نامگذارى, تراشيدن مـوهاى سر نوزاد در روز هفتـم و معادل وزن مـوهـا طلا
يـا نقـره صـدقه دادن لازم است.
در سخـن ديگرى به نقل از پيامبر اكرم(ص) فرمـود: فرزنـدانتان را در روز هفتـم ختنه
كنيـد; زيـرا ختنه بـاعث پـاكـى بيشتـر و رشـد سـريعتـر آنان مـى شـود.
علاوه بر اينها, تغذيه سالـم و مقـوى فرزند مورد تـوجه حضرت بـود. يحيى صنعانى مـى
گـويد: در منـى بر حضرت رضا(ع) وارد شدم, در حالـى كه جـواد(ع) در دامان حضـرت
نشسته بـود و حضـرت به او مـوز مـى داد.
|
